Munib Maglajlić i bošnjačka usmena književnost: prilozi proučavanju proze, balade, epike i sevdalinke

Sažetak

Iako se ime Muniba Maglajlića u nauci o usmenoj književnosti najčešće vezuje za istraživanja sevdalinke, balade i romanse, važan dio njegova znanstvenog opusa posvećen je i usmenoj prozi. U prvom dijelu rada razmatraju se Maglajlićevi prilozi o bošnjačkoj usmenoj prozi s posebnim naglaskom na njegov odnos prema sakupljačima usmenoknjiževne građe, kazivačima i usmenoproznim oblicima. Pokazuje se da je Maglajlić usmenu prozu promatrao istovremeno kao folkloristički izvor, kao književnu tvorevinu i kao oblik kulturnog pamćenja. Analiza obuhvata njegove radove o Mehmed-begu Kapetanoviću Ljubušaku, Nikoli Tordincu, Antunu Kneževiću, časopisu Novi Behar, liku Nasrudin-hodže te ogledu o Hamdiji Šahinpašiću. Posebna pažnja posvećena je metodološkim osobenostima Maglajlićeva pristupa, u kojem se spajaju historijat bilježenja, kontekst izvedbe, pripovjedačka praksa i književna interpretacija. Drugi dio rada usmjeren je na njegova istraživanja bošnjačke usmene balade, epskog i lirskog pjesništva, pri čemu se razmatraju prilozi proučavanju pojedinačnih balada, historijskog i kulturnog konteksta njihova nastanka, odnosa pjesme i zbilje,varijanata i poetičkih obilježja. U fokusu je Maglajlićevo proučavanje sevdalinke, koje je obuhvatilo izvore, kazivače i zapisivače, historijat nastanka i prenošenja pjesama, kao i njihova poetička i lokalna obilježja. Njegovo naučno vrednovanje sevdalinke zaokruženo je i leksikografskim određenjem ove pjesme kao reprezentativnog vida lirskog usmenog pjesništva u Bosni i Hercegovini. Sagledan u cjelini, opus Muniba Maglajlića potvrđuje širinu njegova doprinosa bosanskohercegovačkoj folkloristici i nauci o usmenoj književnosti, u kojoj se povezuju tekst, kontekst, historija bilježenja, pripovjedačka i pjevačka praksa te književna interpretacija.